Cees Nooteboom (1933-2026)

De woensdag overleden schrijver Cees Nooteboom vond na een rooms-katholieke vorming zijn thuis in de mystiek. Na een roerige jeugd zwierf hij decennialang de wereld over. Overal zag hij schoonheid, en raadsels.

Het komt niet vaak voor dat een schrijver na een kritische recensie van zijn werk in een krant, in diezelfde krant reageert, en dan nog wel met een gedicht.

Het gebeurde in 1999. Maarten Doorman had in NRC een nieuwe dichtbundel van Nooteboom, Zo kon het zijn, kritisch besproken. Nootebooms gedichten waren Doorman te filosofisch, zijn poëzie was volgens hem ‘gelegd op een raster van wijsbegeerte, godsdienstgeschiedenis en mythologie’. Het wemelde volgens Doorman in de gedichten van ‘ouderwetse filosofische begrippen als “tijd”, “eeuwigheid” en “ziel”.

Dat liet Nooteboom zich niet zeggen. Hij schreef een gedicht, ‘Nee, Doorman’, dat terechtkwam tussen de ingezonden brieven in de krant.

Lees verder in het Nederlands Dagblad.

Rembrandt

Een krijttekening van Rembrandt heeft vorige week 12,7 miljoen euro opgebracht. Het is het hoogste bedrag ooit voor een tekening van Rembrandt. Het record stond op 3,7 miljoen euro.

Rembrandt van Rijn maakte de schets Rustende jonge leeuw tussen 1638 en 1642. Vorig jaar was de tekening, die niet veel groter is dan een smartphone, te zien in het H'ART museum in Amsterdam.

Rembrandt van Rijn heeft wel wat met Leeuwarden. Zijn echtgenote Saskia Uylenburgh was dochter van de Leeuwarder burgemeester Rombertus Uylenburgh. Daarom vindt je in de stad de verschillende Rembrandt- en Saskiastraten.

Niet gek dat ik bij een wandeling onlangs een zelfportret van Rembrandt zag. Op een fietstas, dat dan weer wel.

Jaren geleden kreeg ik een eervolle vermelding bij een dichtwedstrijd, over mijn gedicht over de schilder. Aanleiding voor mijn vader om het boek Rembrandt En Ik cadeau te doen. Het boek was gebaseeerd op de gelijknamige miniserie.

Maar toen wist ik nog niet van de rustende jonge leeuw.

Buddy Holly

Het sociale medium X is een merkwaardig medium. Je vindt er veel onzin en geneuzel, maar soms ook leuke weetjes en feitjes. Zo publiceert Boudewijn Steur elke dag wel een feit van de dag. Zoals ook gisteren, 'the day the music died'.

De rock-and-rollartiesten Buddy Holly, Ritchie Valens en “The Big Bopper" J. P. Richardson kwamen 3 februari 1959 om het leven bij een vliegtuigongeluk. Volgens sommige muziekliefhebbers was dit de dag dat de muziek stierf.

Bob Dylan was een paar dagen voor dit ongeluk bij een concert van Holly. Hij schrijft in zijn Nobel Lecture: "[Buddy Holly] was the archetype. Everything I wasn’t and wanted to be. I saw him only but once, and that was a few days before he was gone. I had to travel a hundred miles to get to see him play, and I wasn’t disappointed.

He was powerful and electrifying and had a commanding presence. I was only six feet away. He was mesmerizing. I watched his face, his hands, the way he tapped his foot, his big black glasses, the eyes behind the glasses, the way he held his guitar, the way he stood, his neat suit. Everything about him. He looked older than twenty-two. Something about him seemed permanent, and he filled me with conviction. Then, out of the blue, the most uncanny thing happened. He looked me right straight dead in the eye, and he transmitted something. Something I didn’t know what. And it gave me the chills.

I think it was a day or two after that that his plane went down. And somebody – somebody I’d never seen before – handed me a Leadbelly record with the song “Cottonfields” on it. And that record changed my life right then and there. Transported me into a world I’d never known. It was like an explosion went off. Like I’d been walking in darkness and all of the sudden the darkness was illuminated. It was like somebody laid hands on me. I must have played that record a hundred times."

Muziek en literatuur samengebald in Buddy Holly. Met dank aan Boudewijn Steur.

Regeerakkoord

Gisteren werd het regeerakkoord van het aanstaande kabinet-Jetten gepresenteerd. Aan de slag, luidt de titel. Een titel waar menig kabinet hetzelfde over denkt.

Zou zo'n tekst van een akkoord ook proza kunnen zijn? Bundel alle regeerakkoorden, en je hebt een aardige bloemlezing. En een tijdsbeeld.

Ik moet denken aan het boekje Hij Zit Erin!, van alweer vijftien jaar geleden. Het zijn de radio-commentaren bij de doelpunten die het Nederlands Elftal maakte tijdens het WK Voetbal in Zuid-Afrika. Uitgesproken door Jack van Gelder en Bas Ticheler, opgetekend en samengesteld door Rogier Cornelisse.

Commentaar als poëzie. Het werkt.

Carolinenburg

In de wijk waar wij wonen, barst het van de burgen en stinzen. De straten eindigen daar allemaal mee. Eén van die straten is de Carolinenburg.

Volgens Henk Oly in zijn boek Leeuwarder Straatnamen uit 2010 is de straatnaam in 1985 toegekend. Hij schrijft erbij: "In Brongerga, een inmiddels niet meer bestaand dorp oostelijk van Oranjewoud, bouwde stadhouder Willem IV een buitenverblijf voor zijn dochter Carolina (1743 - 1787)."

Zo'n naslagwerk is een educatief boekwerk. Want van Carolina van Oranje-Nassau had ik geen weet. Hoewel zij dus geboren is in mijn geliefde Leeuwarden.

Bij deze naam denk ik vaak aan Lou Reed. Hij maakte ooit een lied over Caroline en noemde het lied Caroline Says II. Fans van Reed kunnen dit veel beter op waarde schatten dan ik. Dus ik stop hier. Want ik ben klaar, omdat ik de linkjes heb gelegd.

Voor nu.

Wisselwachter

Het boek Wisselwachter van Geert Mak staat op plek 4 van de bestverkochte boeken in 2025. Dit boek gaat over politiek adviseur Harry Hopkins, die in de eerste helft van de 20ste eeuw zijn stempel drukte op de Amerikaans-Europese relaties.

Mak is van huis uit jurist, maar is vooral bekend als schrijver van historische boeken. Dat hij met Wisselwachter niet gek scoort, zal een opsteker voor hem zijn. Een aantal boeken van hem heb ik met plezier gelezen, vooral In Europa en De Eeuw Van Mijn Vader.

Onderhoudende boeken, hoewel je je aandacht er ook wel goed bij moet houden. Het duizelt me soms aan namen en jaartallen.

Dan Brown was overigens de bestverkochte auteur van het afgelopen jaar. Zijn boek 'Het ultieme geheim' ging 234.000 keer over de toonbank. Daar kun je ook van houden, dit soort boeken.

Namen #4

Willem Caspar Joseph Passtoors
Willem Henri Emile baron van der Borch
Dion Huidekooper
Pieter Rudolph Wolter van Gesseler Verschuir
Hubertus Wijnandus Jozef Marie (Huub) Stapel
Myriam Therese Selimé Aimée Guarda Elisabeth Josef Hubertus Freiin von Fürstenberg
Karel Lodewijk Cornelis Maria Ignatius baron de Wijkerslooth de Weerdesteijn, heer van Hindersteyn
Hendrik Pancratius (Henk) Wokke
Kim Antonie Lode Clijsters
Albert (Ab) Abspoel
Pascale Serge Marie Louise Plusquin
Paulus Alphonsus Maria Gieske
Willibrordus Clemens Maria (Wilbert) Gieske
Willibrord Jacob Maria (Brord) Davids
Cornelis Willibrordus Maria (Kees) Prins
Gerardus Bernardus Marie Cornelis (Gerard) Thoolen
Manfred Marcel Derman, tot 2003 Manfred Marcel de Graaf
Petrus Johannes Maria (Peer) Mascini
Adriaan Jacobus Marie (Ad) Noyons
Augustinus Petrus Gerardus Henricus (Guus) Hoes
Carola Antonia Gijsbers van Wijk
Dick Scheffer, pseudoniem van Isaäc Komkommer
Gerardus Petrus Marcus Franciscus (Gerard) Mols
Felix Ignatius Maria (Vic) Bonke
Wijnandus Henricus Franciscus Wilhelmus (Wynand) Wijnen
Harmannus Arnoldus Wilhelmus Maria (Harmen) Tiddens
Cornelis Wilhelmus Antonia Maria (Kees) Aarts
Goeswinus Anthoniss (Goessen) van Aken
jonkheer Christiaan Diederik Emerens Johan Bangeman Huygens
Abraham Johannes Aloysius Maria (Bram) Bart
Cornelis Eugène Jacob Maria (Cees/Kees) van Berckel
Frederik Lodewijk Herbert Jan Bosch van Drakestein, heer van Drakestein
Walter Breedveld, pseudoniem van Petrus Martinus Franciscus (Piet) van den Bogaert
Rob Gerard Marie Derikx
Petrus Josephus Johannes Sophia Maria van der Does de Willebois
Willem Boudewijn Donker Curtius van Tienhoven
Flemming Freddie Viguurs
Laurens Storm van 's Gravesande
Hadewych/Helwich/Heerken Willem Goyaerts van de Meerendonk
Margaretha Hendrikus Gerardus Maria (Margriet) Heymans
Thomas Johannes Jordanus Maas
Bernard Victor Aloysius (Bert) Röling
Emmanuel Marie Joseph Antony (Maan) Sassen
Ignaas August Schetz van Grobbendonck
Ewald Maria Gerardus Antonius Vanvugt
Wilhelmus Paul Karel ("Willy") Wilhelm
George Willem Joseph Marie van Zinnicq Bergmann
Arnout Henricus Elisabeth Maria (Nout) Wellink
Jan Arend (of Joan Arent) baron de Vos van Steenwijk
Johan Gijsbert baron Verstolk, heer van Soelen en den Aldenhaag
Willem Ferdinand Mogge Muilman
Olaf Caspar Hendrik Marie (Olaf) Sleijpen
Felix Constantijn Olivier (Felix) Klos

Nieuwe tournee CCC Inc.

Nee, van een grote pr-stunt kun je niet echt spreken. Het bericht stond vorige week opeens op de site van de band CCC Inc., misschien wel de oudste nog bestaande folk-band van Nederland."Zomer/najaar 2026 zal de CCC, ter ere van haar 60-jarig (!) jubileum, een kleine toernee door het land maken. De vier leden van het eerste uur, Joost Belinfante, Jaap van Beusekom, Ernst Jansz en Huib Schreurs, allen inmiddels achterin de zeventig, hebben beloofd hun uiterste best te doen in redelijke conditie aanwezig te zijn. Mocht dat niet lukken, hoort u het zo spoedig mogelijk. Lukt dat wel, dan zullen zij weer terzijde worden gestaan door Jan Hendriks op gitaar en Richard Wallenburg op bas. Aangedaan zullen waarschijnlijk worden:

Vondelpark Amsterdam, Paard Den Haag, Doornroosje Nijmegen, Cultuurkoepel Heiloo, Paradox Tilburg, Theater Sneek, C punt Hoofddorp. Als de definitieve data bekend zijn, zie de Agenda," zo staat te lezen.

Dat belooft nog wat! We moeten nog even afwachten, natuurlijk. Maar een optreden in Sneek of Heiloo zou zomaar te regelen zijn.

De komende weken maar de verzamelbox tevoorschijn halen.

Vergeving

Het land wordt al een week bedekt door sneeuw. Mooie plaatjes levert dat op. We kunnen er ook wel redelijk mee omgaan. Zeker door corona weten we ons te redden. Digitaal of telefonisch werken gaat makkelijker. Thuiswerken ook.

Bij dit weer moet ik denken aan een gedicht van Willem Barnard (ook wel bekend als Guillaume van der Graft). 'Te wit om door te gaan' luidt een gedicht van hem. Met die schitterende slotzin "er ligt vergeving op de daken, er is een toekomst buiten mij".

Daar kan ik het mee doen, deze dagen.

Nieuwjaar

Een gelukkig nieuw jaar toegewenst. Dat 2026 een mooi literair en muzikaal jaar mag worden. Dat de zolderkamer weer extra gevuld moge worden met nieuwe aanwinsten. Zowel fysieke producten als herinneringen.

Geen idee natuurlijk wat het nieuwe jaar gaat brengen. Het vorige jaar was een mooi jaar. Het lezen lukt me alweer een stuk beter. Dus ik grijp die momenten met plezier. Er liggen nog altijd boeken met smart te wachten om gelezen te worden. Daar verheug ik me dan op voor het nieuwe jaar.

Ik zal vast nog wel vakantie hebben.

Qua muziek ben ik ook wel aan mijn trekken gekomen. De box Through The Open Window, bijvoorbeeld. Dat is deel 18 uit de Bootleg Series van Bob Dylan. Acht schijfjes met heel vroeg materiaal van de zanger. Het is behoorlijk wat.

Met mevrouw Frits heb ik op cultureel gebied het een en ander gedaan. Zo zijn we onder meer naar het Anne Frank Huis geweest, waar Anne Frank haar dagboek schreef. We waren bij Tim Knol & The Blue Grass Boogiemen voor hun show Ride Again. We zagen de Fryske Jehannes Passy en waren bij Annelies, een 'muzikaal eerbetoon aan het leven van Anne'. Bob Dylan speelde voor ons tweejarig huwelijk een concert in Keulen.

Met S. was ik naar Ernst Jansz. Een paar maanden later waren we bij de zomershow Feelin' Alright van Matthijs van Nieuwkerk en Sven Figee.

Oorlogsboeken passeerden de revue, zoals Oorlogsduif van Onno Bloem en Vrijuit, de Russische belevenissen van Iris de Graaf. Dat laatste boek lazen we met de literatuurkring, net als Fjodor Dostojevski's Een lieve meid, Het pauperparadijs van Suzanna Jansen, Geert Mak – De levens van Jan Six, Nicolaas Matsier - Gesloten huis, Thomas Rosenboom – Publieke werken en Frans Willem Verbaas – Suster Bertken.

En dan vergeet ik waarschijnlijk nog de helft. 

Allemaal verrassingen, omdat we aan het begin van een nieuw kalenderjaar zulke dingen niet weten. Dat is het grootste plezier van een nieuw jaar: dat we niet weten wat het allemaal oplevert.