De zaak 40/61

Afgelopen weekend was een vol weekeinde vol herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Om te beginnen de rechtszaak tegen Adolf Eichmann.

Otto Adolf (Adolf) Eichmann was een van de hoofdverantwoordelijken voor de massamoord op de Joden. Hoewel hij na de oorlog naar Zuid-Amerika vluchtte, werd hij door de Israëlische geheime dienst alsnog opgepoord.

In april 1961 begon in Israël de rechtszaak tegen Eichmann. Na een proces werd hij in de nacht van 31 mei op 1 juni 1962 geëxecuteerd door ophanging. Namens Nederland deed Harry Mulisch verslag van het proces.

De verhalen van Mulisch verschenen in Elseviers Weekblad; later werden de bijdragen gebundeld in het boek De zaak 40/61. De titel verwijst naar het nummer van de zaak tegen Eichmann op de rol van de arrondissementsrechtbank te Jeruzalem.

Afgelopen weekend stond Leeuwarden ook stil bij de lokale bevrijding. Overmorgen staan we stil bij het feit dat Canadese soldaten de stad binnen trokken. Alweer 81 jaar geleden.

Ik denk nog even over wat ik kan lezen. Of kan luisteren, deze dagen.

Artemis II

We zijn weer op weg naar de maan! Of nou ja, wij als mensheid dan. Vier astronauten maken een tocht achter de maan. Een wetenschappelijk onderzoek naar de de mysterieuze achterkant van de maan.

Het is 'The Dark Side of the Moon', zoals de doorbraak van Pink Floyd heet. Het album zou eigenlijk Eclipse: A Piece for Assorted Lunatics gaan heten. Maar dat gebeurde dus niet.

Adrian Verbree gebruikt deze titel in zijn boek Eclips. De predikant doet hierin verslag van zijn burn-out. Het was een aanleiding om hem ooit te interviewen voor een blad voor Bijbelstudie.

Verbree weet wat de mysterieuze achterkant van de maan is. Nu de wetenschappers nog. Als we met dié kennis de oorlogen kunnen voorkomen, zou me het een investering waard zijn.

De Leesclub: Ronald Giphart - Ik ook van jou

Een onderdeel van mijn studie Docent Nederlands is het vak De Leesclub. Voor deze colleges buigen we over (jeugd)literatuur. We lezen en herlezen boeken, en vormen daar een mening over.

Het is geen straf om boeken te lezen voor school.

Een van de boeken is Ik Ook Van Jou van Ronald Giphart. Ik ken de schrijver een beetje, omdat hij sinds de jaarwisseling het radioprogramma De Taalstaat presenteert. Het valt niet mee om Frits Spits op te volgen.

Ik Ook Van Jou gaat over twee jonge schrijvers, die besluiten om naar de Dordogne te reizen. Ronald en (Edgar) Fräser zijn de hoofdpersonen. 'Toevallig' zijn Ronald en Edgar de twee voornamen van de auteur zelf. Eigenlijk gaat Ik Ook Van Jou vooral over Giphart zelf.

En veel over seks. Het verhaal in het boek is niet zo heel sterk, twee jongens op pad die verliefd worden op twee meisjes die ze op hun vakantieplek tegenkomen. En ondertussen denken ze aan hun eigen liefdes in Nederland. Over trouw, ontrouw, vreemdgaan, dat soort dingen.

In mijn herinnering was het boek dertig jaar geleden een heuse hype. Bij het herlezen van het boek vind ik die hype overdreven. Was dit boek nou zo bijzonder? Het leest makkelijk, soms wel grappig, maar dat is het dan ook.

Ik vond het niet erg dat ik het exemplaar na een paar weken weer moest inleveren bij de bibliotheek

Lentedag

Gisteren was het een zonovergoten lentedag. Samen met onze poes zat ik in de tuin. De poes deed de tuin, ik las een boek.

En ik moest denken aan een lied van Doe Maar, geschreven door Ernst Jansz. Het lied heet Oorlog, en is terug te vinden op Klaar. Het album Klaar was in 2000 de reünie-plaat van de band.

Jansz vraagt zich af:

is hij altijd bij ons

rust hij slapend op het plein

waar mensen buiten zitten in de zon

wanneer begint de oorlog

is er oorlog tussen ons.

Ik weet niet wanneer het begint. Zo met de poes in de tuin moest ik niet denken aan oorlog.

(De tekst komt uit Dit Is Alles. De teksten van Doe Maar en andere stukken, dat in 2000 verscheen).

Tears of Rage

De Boekenweek is weer volop bezig. Dit jaar is het thema "Mijn generatie" en draait om generatiegevoel, familiegeschiedenis, intergenerationele overdracht en de verschillen en overeenkomsten tussen groepen.

Ik ben in dit verband het lied Tears Of Rage nog niet tegengekomen. Dat lied is geschreven door Bob Dylan en Richard Manuel, de zingende pianist van The Band. Een lied over de ondankbaarheid, die Amerikaanse veteranen na de Vietnam-oorlog hebben ervaren. Of dgaat het over de idealen die door nieuwe generaties worden verbleekt? Of is het een bewerking van Shakespeare's King Lear, over verraad en verdriet?

Ach, zo heeft elke generatie zijn eigen literatuur. En zijn eigen interpretaties van het voorgaande.

Gijsbrecht

Een halve maand geleden waren mevrouw Frits en ik in Apeldoorn. We passeerden de auto op de Gijsbrechtstaete, naast de Gijsbrechtgaarde. En ik dacht aan Amsterdam.

Elk jaar wordt in de hoofdstad het toneelstuk Gijsbrecht van Aemstel van Joost van den Vondel opgevoerd. Een soort nieuwjaarsreceptie. Twee jaar geleden waren wij bij een matinee-uitvoering hiervan. We hebben erg genoten, en gelachen, want hoewel het een treurspel is, is het geen treurig spel.

Maar op dat moment hadden mevrouw Frits en ik andere dingen aan ons hoofd. Zo tussen de staete en de gaarde.

Hamnet

Vandaag waren mevrouw Frits en ik bij de film Hamnet. Dit is de verfilming van het gelijknamige boek van Maggie O'Farrell, inmiddels ook al vijf jaar oud. We lazen het boek een tijd terug voor onze literatuurkring.

Een bijzonder verhaal. Over William Shakespeare, die zijn zoon Hamnet verliest. Om zijn verdriet vorm te geven, schrijft hij een toneelstuk: Hamlet, Prins van Denemarken. In Shakespeares dagen nam men het niet zo nauw bij de burgerlijke stand, en zijn de namen Hamnet en Hamlet inwisselbaar.

Twee uur duurt de film. Een lange zit, zo zonder pauze. Maar we hebben ons niet verveeld. De film blijft redelijk dicht bij het verhaal uit het boek. Natuurlijk blijft het boek beter dan de verfilming, maar vooruit.

We zijn lopend op en neer gegaan. Een mooie wandeling van twee keer een uur. Een goede manier om samen over de thematiek van dit verhaal na te denken.