Marjan Berk is overleden

Schrijfster Marjan Berk is zondag 5 juli in Amsterdam overleden.

Marjan Berk (Zeist, 1932) haalde in 1954 haar verpleegstersdiploma maar werd op haar 21e toegelaten tot de toneelschool in Amsterdam. Ze was vervolgens 27 jaar werkzaam in het cabaret (onder meer bij Wim Kan, Lurelei en Jaap van der Merwe), toneel, musical, film en televisie. In 1977 schreef ze de muzikale show Moeder en haar jongens, waarna zij voor radio en tv ging schrijven. In 1994 ontving zij voor de 66-delige tv-serie Vrouwenvleugel de Gouden Televizierring.

Nadat ze in 1981 haar eerste boek (Nooit meer slank) publiceerde, schreef ze nog 42 romans, verhalenbundels en kinderboeken, zoals Traangas, De feminist, Nooit te oud, Teflon baby en De leukste oma van de wereld. Ze werd door Opzij ‘de koningin van het lichte boek’ genoemd en wist altijd feilloos de finesses van het dagelijks leven bloot te leggen met humor én zelfspot. Elsbeth Etty schreef over haar in NRC: ‘Marjan Berk schrijft met zoveel gemak, zo soepel en speels, dat je al lezend over het hoofd dreigt te zien hoe knap-natuurlijk haar dialogen zijn en hoeveel techniek ze daarvoor in huis moet hebben.’ Het merendeel van haar boeken verscheen bij Uitgeverij Atlas Contact.

Sinds 1983 schreef ze columns in het Utrechts Nieuwsblad, de Provinciale Zeeuwse Courant, de Gaykrant, Margriet, en tot recent in het AD en Mokum magazine. Zij was daarmee de oudste columniste van Nederland. Onvermoeibaar reisde ze tot voor enige jaren geleden door het hele land om lezingen te geven in boekhandels en bibliotheken en om zich in te zetten voor de laaggeletterden en de emancipatie van ouderen.

In november 2025 presenteerde ze onder grote belangstelling haar laatste boek: Hofdames. Verhalen uit een eigenzinnig Amsterdams hofje, over de bewoners en de geschiedenis van het Occohofje, een eeuwenoud Amsterdams vrouwenhofje waar zij zelf sinds 2016 woonde.

Marjan Berk zou komende zaterdag 94 jaar zijn geworden. Ze laat vijf kinderen, acht kleinkinderen en drie achterkleinkinderen na.

Bron: uitgeverij Atlas Contact

Plakkaat van Verlatinge

Vandaag vieren de Verenigde Staten van Amerika hun 250e verjaardag. In 1776 verklaardde deze Britse kolonie zich onafhankelijk van het moederland. Donald Trump, die tegenwoordig de scepter zwaait in Amerika, pakt groots uit.

Ik ken eigenlijk geen Nederlandse boeken of muziek over de Onafhankelijkheid. Of nou ja, het moet het Plakkaat van Verlatinge zijn. Zowel nationaal als internationaal heeft het Plakkaat eeuwenlang als inspiratiebron gediend. Er zijn duidelijke inhoudelijke parallellen te vinden tussen de tekst van het Plakkaat en de Amerikaanse Declaration of Independance uit 1776.

Opmerkelijk trouwens, in het Verenigd Koninkrijk is een zeldzame druk van de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring gevonden. Het gaat om een exemplaar dat is gedrukt in Exeter in de Amerikaanse staat New Hampshire. Van de Exeter-versie zijn tot nu toe elf exemplaren bewaard gebleven.

Ik moet ook maar mijn bibliotheek induiken. Misschien ligt er hier ook wel een uitgave van de onafhankelijkheidsverklaring.

De Leesclub: Literaire wandeling

Met de Leesclub, een groep studenten Nederlands van NHL Stenden, maakte ik van de week een literaire wandeling. Dat deden we onder leiding van onze docenten. Een korte wandeling, zeker niet representatief voor het hele literaire leven in Leeuwarden.

Je moet ergens beginnen. En dat deden we bij de ingang van het gebouw aan de Rengerslaan. We lazen een aantal gedichten die onderdeel zijn van de Poëzieroute in de stad. Deze route bestaat al sinds 1993, ter gelegenheid van het afscheid van mr. G.J. te Loo als burgemeester van Leeuwarden. Elk jaar worden nieuwe tableaus met gedichten aan de route toegevoegd.

We eindigden bij de Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden, de algemene begraafplaats aan de Spanjaardslaan. Memento mori, gedenk te sterven. Je moet ergens beginnen als je studenten Nederlands een literaire wandeling aanbiedt.

Ik heb een paar foto's gemaakt. Ter herinnering.

Kindertransport Kamp Vught

Afgelopen weekend zijn in Nationaal Monument Kamp Vught de Kindertransporten herdacht. Vanuit dit concentratiekamp vertrokken 6 en 7 juni 1943 twee transporten naar vernietigingskamp Sobibor..

De transporten staan vermeld in het monumentale boek In Memoriam, dat Guus Luijters in 2012 publiceerde. Vanuit Vught kwam de kinderen in Westerbork, waar dinsdag 8 juni 1943 de trein naar Sobibor vertrok. De trein telde 46 wagons, met 3017 gedeporteerden. Hier zaten 1145 kinderen in.

Bizarre aantallen.

De Kindertransporten komen ook voor in het lied Kunt u zich dat voorstellen van Tom America. Hij maakte dit lied voor de cd Wie, dat in 2010 verscheen ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van het Nationaal Monument Kamp Vught.

In het lied komt deze tekst voor:

je wist niet wanneer en hoe en wat en wie

ze zochten altijd groepen op

d'r is op een gegeven ogenblik een kindertransport...

weggegaan en...

hele kleine kinderen tot tot ik weet niet hoeveel jaar

dat was iets verschrikkelijks

d'r is een rouw geweest in Vught en...

d'r is een rouw geweest in Vught en...

d'r is een rouw geweest in Vught en...

Ik wil er eigenlijk niet over nadenken. En tegelijk ook wel. Juist wel. En deze dingen noemen. De namen van de kinderen zijn genoemd door Luijters. Ze zijn niet in de vergetelheid geraakt, wat de bedoeling was van de nazi's.

Hun transport is niet voor niets geweest.

Lieke Marsman overleden

Dichter, filosoof en schrijver Lieke Marsman is overleden, meldt haar uitgeverij Pluim. Ze is 35 jaar geworden.

Marsman publiceerde essays, romans en dichtbundels. Ze was onder meer bekend van de boeken Op een andere planeet kunnen ze me redden en Het tegenovergestelde van een mens. Tussen 2021 en 2023 was Marsman Dichter des Vaderlands.

Marsman leed al jaren aan een zeldzame vorm van kraakbeenkanker en was ongeneeslijk ziek. In 2022 meldde ze dat vanwege haar ziekte een arm geamputeerd moest worden. In haar werk behandelde ze vaak thema's als leven en dood, haar ziekte gaf daarop een nieuw perspectief.

Bron: NOS

Doe Maar

Het is vandaag 26 jaar geleden dat ik voor het eerst naar een concert ging. Als jochie van 14 jaar bezocht ik een concert van Doe Maar. De band was bezig met een reüniereeks van liefst 16 concerten in Ahoy', Rotterdam.

Doe Maar was mijn eerste eigen muzikale ontdekking. Natuurlijk wist ik al wel van (pop)muziek. Namen als Bob Dylan, Queen, Ayreon, Fish, Boudewijn de Groot passeerden regelmatig de revue. Deze keer kwam ik eens met een nieuwe naam.

Wat ik toen nog niet wist, was hoe Doe Maar mijn horizon verbreedde. Via de band werden muzikale en literaire dwarsverbanden gelegd. Zo ontdekte ik het solowerk van de bandleden. Hoorde ik van CCC Inc., wat weer de opening was naar de folk en americana. Las ik de boeken van Ernst Jansz. Zag ik via Jansz titels van inspiratiebronnen. Et cetera.

Maar het was ook de eerste in een reeks van talloze andere concerten. Van Doe Maar, maar ook van al die andere artiesten.

Dat is dus ruim een kwart eeuw geleden. Ik had het niet willen missen.

De Leesclub: Maarten 't Hart - Stenen voor een ransuil

Er zijn dagen dat ik niet aan Maarten 't Hart denk. Maar er zijn ook dagen dat ik wel met hem bezig ben. Bijvoorbeeld als ik een boek van hem moet lezen voor De Leesclub. Zijn boek Stenen voor een ransuil staat op de leeslijst.

Het boek beschrijft het leven van Ammer Stol, een gereformeerde adolescent. Ammer houdt van muziek, maar zijn ouders keuren muziek af. In het geheim neemt de domineeszoon Ammer orgelles bij meneer Brikke, organist in de hervormde kerk. Gaandeweg ontdekt Ammer zijn eigen homoseksualiteit.

Ik vond het een mooi boek. Mooie stijl, prettig om te lezen. Wat ook het lezen makkelijk maakte, was dat in dit boek niet expliciet wordt afgegeven op het gereformeerde geloof. Dit geloof wordt meer als een vanzelfsprekendheid ervaren, iets wat meespeelt in het ontwikkelen van je eigen identiteit.

Het boek las ik een paar weken geleden, in een van de eerste warme voorjaarsdagen. Zulke omstandigheden helpen natuurlijk ook bij het lezen van een boek.

Maarten 't Hart, gepromoveerd op voortplanting bij muizen, maakte deel uit van de literaire beweging De Zeventigers.