06 mei 2026

De ontdekking van de hemel

Vandaag is het 24 jaar geleden dat Pim Fortuyn werd vermoord. Vijf schoten had Volkert van der Graaf nodig om de politicus en wetenschapper om te leggen. Fortuyn was op het Mediapark in Hilversum om een interview te geven in het radioprogramma Ruuddewild.nl, als onderdeel van de verkiezingscampagne.
Het was anderhalve week voor de verkiezingen van de nieuwe Tweede Kamer. In maart had Fortuyn bij de gemeenteraadsverkiezingen in zijn thuisstad Rotterdam al flink gewonnen. Leefbaar Rotterdam kwam als grootste uit de bus en vernederde de PvdA, sinds jaar en dag de grootste in de Maasstad. Die opmars zou Fortuyn ook voor Den Haag gaan maken.
Wilhelmus Simon Petrus (Pim) Fortuyn had als schrijver en columnist ook al naam gemaakt. In 1995 kwam hij bijvoorbeeld met het boek De Verweesde Samenleving, waarin hij de Nederlandse maatschappij analyseert. Die analyse kon niet zonder gevolgen blijven, en dus maakte de socioloog de overstap naar de politiek.
Fortuyns visie was aards gericht, ondanks een rijke rooms-katholieke opvoeding. De hemel, daar lijkt hij in zijn publicaties niet veel van te moeten hebben. Maar misschien heeft Pim Fortuyn de hemel inmiddels ontdekt.
De Ontdekking Van De Hemel is het magnum opus van schrijver Harry Mulisch. Nu denk ik niet dagelijks aan dit boek of aan Mulisch. Maar wel door een nieuwsbericht over een Britse tweeling. Michelle en Lavinia Osbourne zijn erachter gekomen dat ze niét dezelfde vader hebben.
Dat komt door een uiterst zeldzaam biologisch verschijnsel genaamd heteropaternale superfecundatie. Hierbij laat een vrouw in één menstruatiecyclus meerdere eicellen vrij. Als die eicellen vervolgens worden bevrucht door sperma van verschillende mannen, kunnen er twee embryo's met verschillende vaders ontstaan.
Wereldwijd is dit voor zover bekend pas twintig keer eerder voorgekomen.
Twee vaders met twee kinderen, dus. Iets doet zich in mijn herinnering ook voor in 'De Ontdekking', maar dan twee vaders met één kind. Hoofdpersoon Quinten Quist moet over expliciete eigenschappen beschikken, om de Tien Geboden weer naar de hemel terug te brengen. Om die eigenschappen te krijgen, wordt hij verwekt door twee mannen die dat niet van elkaar weten: Onno Quist en Max Delius.
Nou ja, de literatuur is nooit ver weg, zullen we maar zeggen.
Overigens hebben de moord op Fortuyn en de ontdekking van de hemel niets met elkaar te maken. Dat daar dan geen misverstand over bestaat. Het enige dat beide dingen aan elkaar verbindt, is mijn geest, geuit op dit blog.

04 mei 2026

81

Vandaag staan we stil bij de doden die vielen voor onze bevrijding. Morgen staan we stil bij die bevrijding, inmiddels 81 jaar geleden. Wat lees je? Wat zing je?
Ik denk aan de tekst Een Foto, een tekst van Willem Wilmink en uitgevoerd door Herman van Veen. Inclusief joodse viool. Over de man met vlinderdas, over het Jonas Daniël Meijerplein. En de zoon die ontdekte, dat zijn vader die lachende soldaat was.
Voor vandaag is dat meer dan genoeg.

22 april 2026

You may call me Timmy

Duitsland is in de ban van een bultrug. Begin deze week werd het dier losgemaakt van de zandbak in de baai bij het Duitse eiland Poel, maar hij is weer terug. Vorige maand strandde het dier bij de badplaats Timmendorfer Strand, waardoor hij de naam Timmy kreeg.
Zou de naamgever van de bultrug een fan zijn van Bob Dylan? In zijn gospel Gotta Serve Somebody eindigt Dylan met de namen die hem gegeven kunnen worden. Welke naam je Dylan ook geeft, je moet iemand dienen.

You may call me Terry, you may call me Timmy
You may call me Bobby, you may call me Zimmy
You may call me R.J., you may call me Ray
You may call me anything but no matter what you say

Maar dat weet ik niet. Het is wel een mooie bijkomstigheid, zo'n naamgeving. Hoewel Timmy in dit geval vooral een koosnaam is. Grote kans dat Timmy niet luistert als je hem (of haar?) zo noemt.

13 april 2026

De zaak 40/61

Afgelopen weekend was een vol weekeinde vol herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Om te beginnen de rechtszaak tegen Adolf Eichmann.
Otto Adolf (Adolf) Eichmann was een van de hoofdverantwoordelijken voor de massamoord op de Joden. Hoewel hij na de oorlog naar Zuid-Amerika vluchtte, werd hij door de Israëlische geheime dienst alsnog opgepoord.
In april 1961 begon in Israël de rechtszaak tegen Eichmann. Na een proces werd hij in de nacht van 31 mei op 1 juni 1962 geëxecuteerd door ophanging. Namens Nederland deed Harry Mulisch verslag van het proces.
De verhalen van Mulisch verschenen in Elseviers Weekblad; later werden de bijdragen gebundeld in het boek De zaak 40/61. De titel verwijst naar het nummer van de zaak tegen Eichmann op de rol van de arrondissementsrechtbank te Jeruzalem.
Afgelopen weekend stond Leeuwarden ook stil bij de lokale bevrijding. Overmorgen staan we stil bij het feit dat Canadese soldaten de stad binnen trokken. Alweer 81 jaar geleden.
Ik denk nog even over wat ik kan lezen. Of kan luisteren, deze dagen.

06 april 2026

Artemis II

We zijn weer op weg naar de maan! Of nou ja, wij als mensheid dan. Vier astronauten maken een tocht achter de maan. Een wetenschappelijk onderzoek naar de de mysterieuze achterkant van de maan.
Het is 'The Dark Side of the Moon', zoals de doorbraak van Pink Floyd heet. Het album zou eigenlijk Eclipse: A Piece for Assorted Lunatics gaan heten. Maar dat gebeurde dus niet.
Adrian Verbree gebruikt deze titel in zijn boek Eclips. De predikant doet hierin verslag van zijn burn-out. Het was een aanleiding om hem ooit te interviewen voor een blad voor Bijbelstudie.
Verbree weet wat de mysterieuze achterkant van de maan is. Nu de wetenschappers nog. Als we met dié kennis de oorlogen kunnen voorkomen, zou me het een investering waard zijn.

28 maart 2026

De Leesclub: Ronald Giphart - Ik ook van jou

Een onderdeel van mijn studie Docent Nederlands is het vak De Leesclub. Voor deze colleges buigen we over (jeugd)literatuur. We lezen en herlezen boeken, en vormen daar een mening over.
Het is geen straf om boeken te lezen voor school.
Een van de boeken is Ik Ook Van Jou van Ronald Giphart. Ik ken de schrijver een beetje, omdat hij sinds de jaarwisseling het radioprogramma De Taalstaat presenteert. Het valt niet mee om Frits Spits op te volgen.
Ik Ook Van Jou gaat over twee jonge schrijvers, die besluiten om naar de Dordogne te reizen. Ronald en (Edgar) Fräser zijn de hoofdpersonen. 'Toevallig' zijn Ronald en Edgar de twee voornamen van de auteur zelf. Eigenlijk gaat Ik Ook Van Jou vooral over Giphart zelf.
En veel over seks. Het verhaal in het boek is niet zo heel sterk, twee jongens op pad die verliefd worden op twee meisjes die ze op hun vakantieplek tegenkomen. En ondertussen denken ze aan hun eigen liefdes in Nederland. Over trouw, ontrouw, vreemdgaan, dat soort dingen.
In mijn herinnering was het boek dertig jaar geleden een heuse hype. Bij het herlezen van het boek vind ik die hype overdreven. Was dit boek nou zo bijzonder? Het leest makkelijk, soms wel grappig, maar dat is het dan ook.
Ik vond het niet erg dat ik het exemplaar na een paar weken weer moest inleveren bij de bibliotheek

20 maart 2026

Lentedag

Gisteren was het een zonovergoten lentedag. Samen met onze poes zat ik in de tuin. De poes deed de tuin, ik las een boek.
En ik moest denken aan een lied van Doe Maar, geschreven door Ernst Jansz. Het lied heet Oorlog, en is terug te vinden op Klaar. Het album Klaar was in 2000 de reünie-plaat van de band.
Jansz vraagt zich af:

is hij altijd bij ons
rust hij slapend op het plein
waar mensen buiten zitten in de zon
wanneer begint de oorlog
is er oorlog tussen ons.

Ik weet niet wanneer het begint. Zo met de poes in de tuin moest ik niet denken aan oorlog.
(De tekst komt uit Dit Is Alles. De teksten van Doe Maar en andere stukken, dat in 2000 verscheen).