Literatuurprijzen

Afgelopen week zijn twee literaire prijzen uitgereikt.

Bert Natter heeft maandag de Libris Literatuur Prijs gewonnen met zijn roman Aan het einde van de oorlog. In Aan het einde van de oorlog volgen we 31 personages in en rondom een concentratiekamp van 20 op 21 april 1945. De jury spreekt van een niet weg te leggen roman over onze geschiedenis.

Het is Natters derde bekroning voor zijn roman, die als de definitieve doorbraak bij het grote publiek gezien kan worden. Eerder al won Aan het einde van de oorlog de Mezza Boek van het Jaar-verkiezing en de Confituur Boekhandelsprijs.

Een dag later kreeg schrijver Michael Berg de Hebban Thrillerprijs voor zijn boek Terugkeer. Michael Berg, pseudoniem van Michel van Bergen Henegouwen, zegt dat het winnen van de prijs een "erkenning is van bijna 20 jaar schrijven".

Terugkeer is het eerste boek van de Mergellandmoorden-trilogie en volgt politieagent Alex Nievelsteijn. Hij keert na een traumatische ervaring bij de Amsterdamse politie terug naar zijn geboorteplaats in Zuid-Limburg. Daar geeft hij leiding aan een coldcaseteam en maakt hij jacht op een seriemoordenaar.

De Leesclub: Coen Peppelenbos – Onfatsoenlijk en luxueus

Twee jaar geleden verscheen de novelle Onfatsoenlijk en luxueus van de hand van Coen Peppelenbos. Het gaat over de boekenverzamelaar Chris Vos, die in het dagelijks leven schilderijen invetariseert voor het Groninger Museum. Ondertussen krijgt hij via een dating-app een amoreuze verhouding met Gio, wiens verhouding later in een ander licht komt te staan.

Gio blijkt namelijk in het echt Jaap te heten. Zijn oma, bij wie Vos de schilderijen wil overnemen voor het museum, blijkt een bijzondere uitgave te hebben van De stille kracht van Louis Couperus, in gebatikt katoen en fluweel. Om die band te bemachtigen, schakelt Vos zijn stagiaire en minnaar in.

Het boek is een verhaal over kunst, literatuur, hebzucht, machtsverhoudingen, maar ook met een homo-erotische ondertoon. Waarbij ik me niet aan de indruk kan onttrekken dat die ondertoon misschien het belangrijkste motief is in Onfatsoenlijk en luxueus.

De ontdekking van de hemel

Vandaag is het 24 jaar geleden dat Pim Fortuyn werd vermoord. Vijf schoten had Volkert van der Graaf nodig om de politicus en wetenschapper om te leggen. Fortuyn was op het Mediapark in Hilversum om een interview te geven in het radioprogramma Ruuddewild.nl, als onderdeel van de verkiezingscampagne.

Het was anderhalve week voor de verkiezingen van de nieuwe Tweede Kamer. In maart had Fortuyn bij de gemeenteraadsverkiezingen in zijn thuisstad Rotterdam al flink gewonnen. Leefbaar Rotterdam kwam als grootste uit de bus en vernederde de PvdA, sinds jaar en dag de grootste in de Maasstad. Die opmars zou Fortuyn ook voor Den Haag gaan maken.

Wilhelmus Simon Petrus (Pim) Fortuyn had als schrijver en columnist ook al naam gemaakt. In 1995 kwam hij bijvoorbeeld met het boek De Verweesde Samenleving, waarin hij de Nederlandse maatschappij analyseert. Die analyse kon niet zonder gevolgen blijven, en dus maakte de socioloog de overstap naar de politiek.

Fortuyns visie was aards gericht, ondanks een rijke rooms-katholieke opvoeding. De hemel, daar lijkt hij in zijn publicaties niet veel van te moeten hebben. Maar misschien heeft Pim Fortuyn de hemel inmiddels ontdekt.

De Ontdekking Van De Hemel is het magnum opus van schrijver Harry Mulisch. Nu denk ik niet dagelijks aan dit boek of aan Mulisch. Maar wel door een nieuwsbericht over een Britse tweeling. Michelle en Lavinia Osbourne zijn erachter gekomen dat ze niét dezelfde vader hebben.

Dat komt door een uiterst zeldzaam biologisch verschijnsel genaamd heteropaternale superfecundatie. Hierbij laat een vrouw in één menstruatiecyclus meerdere eicellen vrij. Als die eicellen vervolgens worden bevrucht door sperma van verschillende mannen, kunnen er twee embryo's met verschillende vaders ontstaan.

Wereldwijd is dit voor zover bekend pas twintig keer eerder voorgekomen.

Twee vaders met twee kinderen, dus. Iets doet zich in mijn herinnering ook voor in 'De Ontdekking', maar dan twee vaders met één kind. Hoofdpersoon Quinten Quist moet over expliciete eigenschappen beschikken, om de Tien Geboden weer naar de hemel terug te brengen. Om die eigenschappen te krijgen, wordt hij verwekt door twee mannen die dat niet van elkaar weten: Onno Quist en Max Delius.

Nou ja, de literatuur is nooit ver weg, zullen we maar zeggen.

Overigens hebben de moord op Fortuyn en de ontdekking van de hemel niets met elkaar te maken. Dat daar dan geen misverstand over bestaat. Het enige dat beide dingen aan elkaar verbindt, is mijn geest, geuit op dit blog.

81

Vandaag staan we stil bij de doden die vielen voor onze bevrijding. Morgen staan we stil bij die bevrijding, inmiddels 81 jaar geleden. Wat lees je? Wat zing je?

Ik denk aan de tekst Een Foto, een tekst van Willem Wilmink en uitgevoerd door Herman van Veen. Inclusief joodse viool. Over de man met vlinderdas, over het Jonas Daniël Meijerplein. En de zoon die ontdekte, dat zijn vader die lachende soldaat was.

Voor vandaag is dat meer dan genoeg.

You may call me Timmy

Duitsland is in de ban van een bultrug. Begin deze week werd het dier losgemaakt van de zandbak in de baai bij het Duitse eiland Poel, maar hij is weer terug. Vorige maand strandde het dier bij de badplaats Timmendorfer Strand, waardoor hij de naam Timmy kreeg.

Zou de naamgever van de bultrug een fan zijn van Bob Dylan? In zijn gospel Gotta Serve Somebody eindigt Dylan met de namen die hem gegeven kunnen worden. Welke naam je Dylan ook geeft, je moet iemand dienen.

You may call me Terry, you may call me Timmy

You may call me Bobby, you may call me Zimmy

You may call me R.J., you may call me Ray

You may call me anything but no matter what you say

Maar dat weet ik niet. Het is wel een mooie bijkomstigheid, zo'n naamgeving. Hoewel Timmy in dit geval vooral een koosnaam is. Grote kans dat Timmy niet luistert als je hem (of haar?) zo noemt.

De zaak 40/61

Afgelopen weekend was een vol weekeinde vol herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. Om te beginnen de rechtszaak tegen Adolf Eichmann.

Otto Adolf (Adolf) Eichmann was een van de hoofdverantwoordelijken voor de massamoord op de Joden. Hoewel hij na de oorlog naar Zuid-Amerika vluchtte, werd hij door de Israëlische geheime dienst alsnog opgepoord.

In april 1961 begon in Israël de rechtszaak tegen Eichmann. Na een proces werd hij in de nacht van 31 mei op 1 juni 1962 geëxecuteerd door ophanging. Namens Nederland deed Harry Mulisch verslag van het proces.

De verhalen van Mulisch verschenen in Elseviers Weekblad; later werden de bijdragen gebundeld in het boek De zaak 40/61. De titel verwijst naar het nummer van de zaak tegen Eichmann op de rol van de arrondissementsrechtbank te Jeruzalem.

Afgelopen weekend stond Leeuwarden ook stil bij de lokale bevrijding. Overmorgen staan we stil bij het feit dat Canadese soldaten de stad binnen trokken. Alweer 81 jaar geleden.

Ik denk nog even over wat ik kan lezen. Of kan luisteren, deze dagen.

Artemis II

We zijn weer op weg naar de maan! Of nou ja, wij als mensheid dan. Vier astronauten maken een tocht achter de maan. Een wetenschappelijk onderzoek naar de de mysterieuze achterkant van de maan.

Het is 'The Dark Side of the Moon', zoals de doorbraak van Pink Floyd heet. Het album zou eigenlijk Eclipse: A Piece for Assorted Lunatics gaan heten. Maar dat gebeurde dus niet.

Adrian Verbree gebruikt deze titel in zijn boek Eclips. De predikant doet hierin verslag van zijn burn-out. Het was een aanleiding om hem ooit te interviewen voor een blad voor Bijbelstudie.

Verbree weet wat de mysterieuze achterkant van de maan is. Nu de wetenschappers nog. Als we met dié kennis de oorlogen kunnen voorkomen, zou me het een investering waard zijn.