De Leesclub: Literaire wandeling

Met de Leesclub, een groep studenten Nederlands van NHL Stenden, maakte ik van de week een literaire wandeling. Dat deden we onder leiding van onze docenten. Een korte wandeling, zeker niet representatief voor het hele literaire leven in Leeuwarden.

Je moet ergens beginnen. En dat deden we bij de ingang van het gebouw aan de Rengerslaan. We lazen een aantal gedichten die onderdeel zijn van de Poëzieroute in de stad. Deze route bestaat al sinds 1993, ter gelegenheid van het afscheid van mr. G.J. te Loo als burgemeester van Leeuwarden. Elk jaar worden nieuwe tableaus met gedichten aan de route toegevoegd.

We eindigden bij de Oude Stadsbegraafplaats Leeuwarden, de algemene begraafplaats aan de Spanjaardslaan. Memento mori, gedenk te sterven. Je moet ergens beginnen als je studenten Nederlands een literaire wandeling aanbiedt.

Ik heb een paar foto's gemaakt. Ter herinnering.

Kindertransport Kamp Vught

Afgelopen weekend zijn in Nationaal Monument Kamp Vught de Kindertransporten herdacht. Vanuit dit concentratiekamp vertrokken 6 en 7 juni 1943 twee transporten naar vernietigingskamp Sobibor..

De transporten staan vermeld in het monumentale boek In Memoriam, dat Guus Luijters in 2012 publiceerde. Vanuit Vught kwam de kinderen in Westerbork, waar dinsdag 8 juni 1943 de trein naar Sobibor vertrok. De trein telde 46 wagons, met 3017 gedeporteerden. Hier zaten 1145 kinderen in.

Bizarre aantallen.

De Kindertransporten komen ook voor in het lied Kunt u zich dat voorstellen van Tom America. Hij maakte dit lied voor de cd Wie, dat in 2010 verscheen ter gelegenheid van het 20-jarig bestaan van het Nationaal Monument Kamp Vught.

In het lied komt deze tekst voor:

je wist niet wanneer en hoe en wat en wie

ze zochten altijd groepen op

d'r is op een gegeven ogenblik een kindertransport...

weggegaan en...

hele kleine kinderen tot tot ik weet niet hoeveel jaar

dat was iets verschrikkelijks

d'r is een rouw geweest in Vught en...

d'r is een rouw geweest in Vught en...

d'r is een rouw geweest in Vught en...

Ik wil er eigenlijk niet over nadenken. En tegelijk ook wel. Juist wel. En deze dingen noemen. De namen van de kinderen zijn genoemd door Luijters. Ze zijn niet in de vergetelheid geraakt, wat de bedoeling was van de nazi's.

Hun transport is niet voor niets geweest.

Lieke Marsman overleden

Dichter, filosoof en schrijver Lieke Marsman is overleden, meldt haar uitgeverij Pluim. Ze is 35 jaar geworden.

Marsman publiceerde essays, romans en dichtbundels. Ze was onder meer bekend van de boeken Op een andere planeet kunnen ze me redden en Het tegenovergestelde van een mens. Tussen 2021 en 2023 was Marsman Dichter des Vaderlands.

Marsman leed al jaren aan een zeldzame vorm van kraakbeenkanker en was ongeneeslijk ziek. In 2022 meldde ze dat vanwege haar ziekte een arm geamputeerd moest worden. In haar werk behandelde ze vaak thema's als leven en dood, haar ziekte gaf daarop een nieuw perspectief.

Bron: NOS

Doe Maar

Het is vandaag 26 jaar geleden dat ik voor het eerst naar een concert ging. Als jochie van 14 jaar bezocht ik een concert van Doe Maar. De band was bezig met een reüniereeks van liefst 16 concerten in Ahoy', Rotterdam.

Doe Maar was mijn eerste eigen muzikale ontdekking. Natuurlijk wist ik al wel van (pop)muziek. Namen als Bob Dylan, Queen, Ayreon, Fish, Boudewijn de Groot passeerden regelmatig de revue. Deze keer kwam ik eens met een nieuwe naam.

Wat ik toen nog niet wist, was hoe Doe Maar mijn horizon verbreedde. Via de band werden muzikale en literaire dwarsverbanden gelegd. Zo ontdekte ik het solowerk van de bandleden. Hoorde ik van CCC Inc., wat weer de opening was naar de folk en americana. Las ik de boeken van Ernst Jansz. Zag ik via Jansz titels van inspiratiebronnen. Et cetera.

Maar het was ook de eerste in een reeks van talloze andere concerten. Van Doe Maar, maar ook van al die andere artiesten.

Dat is dus ruim een kwart eeuw geleden. Ik had het niet willen missen.

De Leesclub: Maarten 't Hart - Stenen voor een ransuil

Er zijn dagen dat ik niet aan Maarten 't Hart denk. Maar er zijn ook dagen dat ik wel met hem bezig ben. Bijvoorbeeld als ik een boek van hem moet lezen voor De Leesclub. Zijn boek Stenen voor een ransuil staat op de leeslijst.

Het boek beschrijft het leven van Ammer Stol, een gereformeerde adolescent. Ammer houdt van muziek, maar zijn ouders keuren muziek af. In het geheim neemt de domineeszoon Ammer orgelles bij meneer Brikke, organist in de hervormde kerk. Gaandeweg ontdekt Ammer zijn eigen homoseksualiteit.

Ik vond het een mooi boek. Mooie stijl, prettig om te lezen. Wat ook het lezen makkelijk maakte, was dat in dit boek niet expliciet wordt afgegeven op het gereformeerde geloof. Dit geloof wordt meer als een vanzelfsprekendheid ervaren, iets wat meespeelt in het ontwikkelen van je eigen identiteit.

Het boek las ik een paar weken geleden, in een van de eerste warme voorjaarsdagen. Zulke omstandigheden helpen natuurlijk ook bij het lezen van een boek.

Maarten 't Hart, gepromoveerd op voortplanting bij muizen, maakte deel uit van de literaire beweging De Zeventigers.

Literatuurprijzen

Afgelopen week zijn twee literaire prijzen uitgereikt.

Bert Natter heeft maandag de Libris Literatuur Prijs gewonnen met zijn roman Aan het einde van de oorlog. In Aan het einde van de oorlog volgen we 31 personages in en rondom een concentratiekamp van 20 op 21 april 1945. De jury spreekt van een niet weg te leggen roman over onze geschiedenis.

Het is Natters derde bekroning voor zijn roman, die als de definitieve doorbraak bij het grote publiek gezien kan worden. Eerder al won Aan het einde van de oorlog de Mezza Boek van het Jaar-verkiezing en de Confituur Boekhandelsprijs.

Een dag later kreeg schrijver Michael Berg de Hebban Thrillerprijs voor zijn boek Terugkeer. Michael Berg, pseudoniem van Michel van Bergen Henegouwen, zegt dat het winnen van de prijs een "erkenning is van bijna 20 jaar schrijven".

Terugkeer is het eerste boek van de Mergellandmoorden-trilogie en volgt politieagent Alex Nievelsteijn. Hij keert na een traumatische ervaring bij de Amsterdamse politie terug naar zijn geboorteplaats in Zuid-Limburg. Daar geeft hij leiding aan een coldcaseteam en maakt hij jacht op een seriemoordenaar.

De Leesclub: Coen Peppelenbos – Onfatsoenlijk en luxueus

Twee jaar geleden verscheen de novelle Onfatsoenlijk en luxueus van de hand van Coen Peppelenbos. Het gaat over de boekenverzamelaar Chris Vos, die in het dagelijks leven schilderijen invetariseert voor het Groninger Museum. Ondertussen krijgt hij via een dating-app een amoreuze verhouding met Gio, wiens verhouding later in een ander licht komt te staan.

Gio blijkt namelijk in het echt Jaap te heten. Zijn oma, bij wie Vos de schilderijen wil overnemen voor het museum, blijkt een bijzondere uitgave te hebben van De stille kracht van Louis Couperus, in gebatikt katoen en fluweel. Om die band te bemachtigen, schakelt Vos zijn stagiaire en minnaar in.

Het boek is een verhaal over kunst, literatuur, hebzucht, machtsverhoudingen, maar ook met een homo-erotische ondertoon. Waarbij ik me niet aan de indruk kan onttrekken dat die ondertoon misschien het belangrijkste motief is in Onfatsoenlijk en luxueus.